Như chúng ta đã biết, sao Bắc Cực (Polaris) là ngôi sao luôn chỉ hướng bắc và hầu như không thay đổi vị trí trên bầu trời trong quá trình nhật động (sinh ra do quá trình tự quay của Trái Đất). Dựa vào quá trình nhật động và sự đặc biệt ở vị trí của sao Bắc Cực chúng ta có thể xác định được thời gian một cách tương đối chính xác. Và sau đây mình xin hướng dẫn các bạn cách làm một chiếc " đồng hồ sao".

Giả sử chúng ta xem sao Polaris là tâm của "đồng hồ", các ngôi sao Merak và Dubhe của chòm Bắc Đẩu là kim chỉ giờ. Trong một ngày kim chỉ giờ trở về vị trí cũ sớm hơn trước 4 phút (nó quay một vòng quanh sao Polaris hết 23h56m), và như vậy cứ mỗi tháng kim chỉ giờ trở về vị trí cũ sớm hơn 2 tiếng ( ví dụ: cuối tháng 11 kim chỉ giờ chỉ 19 giờ thì cuối tháng 12 nó sẽ chỉ 17 giờ). Nắm được quy tắc đó ta có thể biết cách tính giờ một cách nhanh chóng.

Đầu tiên các bạn cần chuẩn bị một tấm bìa cứng (tốt nhất là dùng 3 màu khác nhau), kéo cắt giấy, bút, đinh gim, compa, thước thẳng. Ta sẽ cắt ba mảnh giấy hình tròn và làm như sau:



Mảnh thứ nhất là một hình tròn có đường kính là 4,5cm, trong đó tâm của hình tròn là sao Bắc Cực kim chỉ giờ là đường thẳng nối Polaris với sao Merak và Dubhe. Chúng ta nên vẽ thêm hình dạng của chòm sao Bắc Đẩu và cần xác định chính xác vị trí của ngôi sao Errai đỉnh "ngôi nhà" của chòm sao Cepheus, đường thẳng nối sao Bắc Cực với sao này lệch so với "Kim chỉ giờ" khoảng 3-4 độ.



Mảnh thứ 2 có đường kính khoảng 6cm, bên trong ta vẽ thêm một hình tròn có đường kính bằng mảnh thứ nhất, phía ngoài đường tròn đó ta chia ra 24 phần bằng nhau tượng trưng cho 24 giờ và đánh số theo thứ tự từ 0-23 và từ trái qua phải. (Ở chính giữa mỗi ô ta làm một chãm nhỏ để chỉ đúng giờ tròn, khoảng cách giữa hai chấm liên tiếp là 1 giờ)



Mảnh 3 ta làm như trong hình, bên trong nó là một hình tròn có đường kính là 7,5cm. Ta cũng vẽ thêm một hình tròn bằng đường kính mảnh thứ hai, phía ngoài hình tròn đó ta chi ra 12 phần bằng nhau tượng trưng cho 12 tháng, trong mỗi phần nhỏ ta lại chia thêm 4 phần bằng nhau để chỉ 4 tuần. Trong mảnh này ta có: thiên đỉnh là ranh giới giữa tuần thứ 1 và 2 của tháng 3, cực bắc là ranh giới giữa tuần thứ 1 và 2 của tháng 9 kéo xuống đường chân trời. Hướng Đông và Tây lần lượt là ranh giới giữa tuần thứ 1 và 2 của tháng 12 và 6.



Sau đó bạn xếp 3 mảnh đó chồng lên nhau và cố định tâm bằng một cái đinh gim. Chú ý mảnh 3 là mảnh đứng im, mảnh 1 và 2 có thể xoay quanh trục.



Cách sử dụng: Nếu bạn muốn sử dụng nó vào ngày 3 tháng 6 , trước tiên bạn phải hướng về sao Polaris chỉnh sao cho đường chân trời trong mảnh song song với đường chân trời thực tế, sau đó xê dịch mảnh 2 sao cho 0 giờ vào chính giữa ô thứ nhất của tháng 6 (vì ngày 3 là ngày giữa tuần thứ nhất của tháng 6). Sau đó xê dịch mảnh 1 sao cho kim chỉ giờ ờ trong mảnh và ngoài thực cùng phương cùng chiều với nhau. Chú ý: trong trường hợp chòm Bắc Đẩu khuất ở đường chân trời thì chúng ta cũng có thể xác định được giờ bằng việc xê dịch mảnh 1 sao cho chòm sao Cepheus trùng khớp nhau.
Vậy là chúng ta đã làm xong một chiếc "đồng hồ sao" các bạn thử kiểm tra thực tế để kiểm nghiệm. Theo đánh giá của mình thì nó tương đối chính xác.